واکنش مردم به واقعیت مجازی: از هیجان تا واقعیت بازار
- Jb Studio
- بدون دیدگاه
واکنش مردم به واقعیت مجازی
واقعیت مجازی (VR) دیگر یک مفهوم علمی-تخیلی نیست؛ بلکه یک فناوری در دسترس است که هر روز بیشتر در زندگی ما نفوذ میکند. اما واکنش مردم به این دنیای جدید چگونه بوده است؟ آیا همه با هیجان به استقبال آن رفتهاند یا هنوز تردیدهایی وجود دارد؟ در این مقاله، با لحنی ساده و صمیمی، به بررسی دقیق این موضوع میپردازیم و میبینیم که چرا با وجود هیجان اولیه، واقعیت مجازی هنوز در حال تلاش برای یافتن جایگاه اصلی خود در خانههای ماست.
واقعیت مجازی: مفهومی قدیمی با لباسی نو
شاید برایتان جالب باشد که بدانید ایده واقعیت مجازی به دههها قبل برمیگردد. جملهای که در سال ۱۹۹۳ منتشر شد، واقعیت مجازی را «رسانهای برای گسترش بدن و ذهن» توصیف میکند. این نشان میدهد که واقعیت مجازی مفهوم جدیدی نیست؛ بلکه ابزارها و تکنولوژیهایی که ما را به این دنیا متصل میکنند، تغییر کردهاند.
امروزه، واقعیت مجازی دیگر محدود به آزمایشگاهها و مراکز تحقیقاتی نیست. هدستهای پیشرفتهای مانند هدست واقعیت ترکیبی اپل (Apple Vision Pro) و سایر دستگاههای موجود در بازار، تجربهای فراگیر و باکیفیت را ارائه میدهند. اما سوال اصلی اینجاست: آیا این پیشرفتهای فنی توانستهاند نظر عموم مردم را جلب کنند؟
شکاف میان هیجان و خرید واقعی
بر اساس گزارشهای جهانی، هیجان عمومی نسبت به واقعیت مجازی بسیار بالاست. در سطح جهان، بیش از یکچهارم مصرفکنندگان میگویند که نسبت به این فناوری هیجانزده هستند و پتانسیل آن را درک میکنند. این یک آمار دلگرمکننده است که نشاندهنده کنجکاوی و پذیرش اولیه است.
اما وقتی به آمار خرید واقعی نگاه میکنیم، تصویر کمی متفاوت میشود. این هیجان بالا تنها در حدود ۵ درصد از مردم منجر به خرید یک هدست واقعیت مجازی شده است. این شکاف بزرگ نشان میدهد که یک مانع جدی بین «علاقه» و «سرمایهگذاری» وجود دارد.
یکی از دلایل این شکاف، فروکش کردن تبوتاب فراجهان (Metaverse) است. هیجان پیرامون فراجهان نسبت به سالهای گذشته کاهش یافته و ما از آن «حباب تبلیغاتی» سالهای اولیه عبور کردهایم. مردم اکنون واقعبینتر شدهاند و به دنبال کاربردهای ملموس و ارزشمند هستند، نه صرفاً یک مفهوم آیندهنگرانه.
ورود شرکت ها بزرگ
ورود شرکتهای بزرگ فناوری مانند اپل به هر بازاری، معمولاً به معنای رشد و تغییر قواعد بازی است. تاریخچه این شرکت نشان داده که ورود آن به دستههای جدید محصولات، مانند ساعتهای هوشمند، باعث افزایش محبوبیت و پذیرش عمومی آن محصول شده است.
ورود هدست واقعیت ترکیبی اپل در سال ۲۰۲۴، دریچه جدیدی را به روی آینده این تکنولوژی باز کرد. این دستگاه با قیمت بالا و تمرکز بر واقعیت ترکیبی، یک پیام واضح به بازار فرستاد: «تجربههای دیجیتال منحصربهفرد ارزش هزینه کردن را دارند.»
امروزه، تعداد دارندگان هدستهای واقعیت مجازی در برخی بازارهای پیشرو، بیشتر از تعداد دارندگان ساعتهای هوشمند در سال ۲۰۱۵ است. این آمار نشان میدهد که زیرساخت پذیرش عمومی در حال شکلگیری است. چالش اصلی برای اپل و سایر تولیدکنندگان، اثبات این است که دستگاههایشان صرفاً یک اسباببازی گرانقیمت نیستند. آنها باید کاربردهای واقعی، روزمره و حرفهای را به مردم نشان دهند و در نهایت، قیمت را برای دسترسی گستردهتر کاهش دهند.
کاربران واقعیت مجازی چه کسانی هستند؟
تصور عمومی این است که کاربران واقعیت مجازی فقط گیمرها هستند که به دنبال تجربههای بازی هیجانانگیز میگردند. در حالی که بازی (گیمینگ) همچنان یک انگیزه اصلی است، اما کاربران اولیه واقعیت مجازی، افرادی با ویژگیهای متنوع و فراتر از این تعریف هستند:
علاقهمندان به جریانسازی (استریم):
این افراد به احتمال زیاد از سرویسهای پخش آنلاین (مانند اپل تیوی) برای تماشای محتوا استفاده میکنند. آنها به دنبال تجربههای رسانهای جدید و فراگیر هستند.
فعالان شبکههای اجتماعی:
کاربران واقعیت مجازی به طور قابل توجهی در شبکههای اجتماعی مانند ردیت فعالتر هستند. این نشان میدهد که آنها افرادی هستند که به تعاملات آنلاین، بحث و تبادل نظر در مورد فناوریهای جدید اهمیت میدهند.
کاربران سازمانی و تجاری:
بخش قابل توجهی از کاربران واقعیت مجازی، افرادی هستند که سفرهای کاری بینالمللی زیادی دارند. این نشان میدهد که آنها به دنبال ابزارهایی برای جلسات از راه دور، آموزشهای تخصصی و طراحیهای سهبعدی در محیط کار هستند.
دانشجویان و یادگیرندگان مادامالعمر:
احتمال اینکه این افراد دورههای آموزشی آنلاین (مانند دورههای آموزشی لینکدین) را شروع کرده باشند، بسیار بیشتر است. واقعیت مجازی برای آنها ابزاری برای یادگیری عمیقتر و شبیهسازیهای آموزشی است.
این تنوع در کاربران نشان میدهد که واقعیت مجازی در حال حرکت به سمت بهرهوری (Productivity) و واقعیت ترکیبی (Mixed Reality) است.
واقعیت مجازی در دنیای کار و آموزش
انگیزه اصلی استفاده از واقعیت مجازی در حال تغییر است. اگرچه گیمرها به دنبال گرافیک بالا و تنوع محتوا هستند، اما متخصصان تکنولوژی و کاربران سازمانی به دنبال نوآوری، اعتبار برند و کاربردهای حرفهای هستند. اینجاست که اهمیت طراحی اپلیکیشن وی آر و برنامهنویسی واقعیت مجازی به اوج خود میرسد.
برای اینکه واقعیت مجازی بتواند از مرزهای بازی فراتر رود و به یک ابزار ضروری در محیط کار و آموزش تبدیل شود، نیاز به یک اکوسیستم قوی از نرمافزارها و برنامههای کاربردی دارد.

طراحی اپلیکیشن وی آر برای دنیای واقعی
طراحی اپلیکیشن وی آر دیگر فقط به معنای ساخت بازیهای جذاب نیست. اکنون، طراحان باید بر روی ساخت برنامههایی تمرکز کنند که مشکلات واقعی را حل کنند:
آموزشهای شبیهسازیشده: از آموزش جراحیهای پیچیده تا تمرین تعمیر موتور هواپیما، واقعیت مجازی محیطی امن و کمهزینه برای کسب مهارتهای عملی فراهم میکند.
همکاری از راه دور: برنامههایی برای جلسات کاری که در آن افراد میتوانند در یک فضای سهبعدی مشترک، با هم تعامل داشته باشند و بر روی مدلهای سهبعدی کار کنند.
طراحی و معماری: معماران و طراحان میتوانند قبل از ساخت، در طرحهای خود قدم بزنند و تغییرات لازم را اعمال کنند.
این برنامهها باید با تمرکز بر راحتی کاربر، کاهش سرگیجه و سهولت استفاده طراحی شوند. یک برنامه واقعیت مجازی موفق، برنامهای است که کاربر فراموش کند در حال استفاده از یک هدست است.
برنامهنویسی واقعیت مجازی: خلق تجربههای یکپارچه
پشت هر برنامه واقعیت مجازی موفق، یک تیم قوی از برنامهنویسی واقعیت مجازی قرار دارد. برنامهنویسان واقعیت مجازی مسئول خلق تجربههایی هستند که نه تنها زیبا به نظر میرسند، بلکه به صورت روان و بدون نقص اجرا میشوند.
بهینهسازی عملکرد: واقعیت مجازی به قدرت پردازشی بالایی نیاز دارد. برنامهنویسان باید کدها را به گونهای بنویسند که نرخ فریم بالا حفظ شود تا از سرگیجه کاربر جلوگیری شود.
تعاملات طبیعی: کدنویسی برای تعاملاتی که شبیه به دنیای واقعی هستند (مانند گرفتن اشیا، حرکت در فضا) یک چالش بزرگ است که نیاز به تخصص در برنامهنویسی حسگرها و ردیابی حرکت دارد.
واقعیت ترکیبی: با ظهور دستگاههایی که واقعیت مجازی و واقعیت افزوده را ترکیب میکنند، برنامهنویسی برای واقعیت ترکیبی به یک مهارت کلیدی تبدیل شده است.
کاربران سازمانی به دنبال برندهایی هستند که تجربه قبلی خوبی در ارائه راهحلهای حرفهای داشته باشند. این امر اهمیت سرمایهگذاری شرکتها در تیمهای طراحی اپلیکیشن وی آر و آموزش برنامهنویسی واقعیت مجازی را دوچندان میکند.
موانع اصلی در مسیر پذیرش عمومی
با وجود تمام پیشرفتها، واقعیت مجازی هنوز با موانع جدی برای پذیرش عمومی مواجه است. این موانع، دلایلی هستند که باعث میشوند آن ۵ درصد هیجانزده، دست به خرید نزنند:
قیمت بالا:
مهمترین مانع، قیمت بالای هدستهای واقعیت مجازی است. مصرفکنندگان عادی حاضر نیستند برای یک دستگاه سرگرمی که کاربرد روزمره محدودی دارد، هزینه زیادی بپردازند.
کاربردهای محدود:
مردم به دنبال یک «برنامه کلیدی» (Killer App) هستند؛ یک دلیل قانعکننده و ضروری که زندگی آنها را تغییر دهد. تا زمانی که واقعیت مجازی فقط برای بازی یا چند تجربه نمایشی استفاده شود، ارزش سرمایهگذاری را ندارد.
راحتی و ارگونومی:
هدستها هنوز حجیم و سنگین هستند. استفاده طولانیمدت از آنها میتواند خستهکننده باشد و مشکلاتی مانند سرگیجه یا ناراحتی فیزیکی ایجاد کند.
محتوای پراکنده:
محتوای واقعیت مجازی هنوز در پلتفرمهای مختلف پراکنده است و یک استاندارد واحد برای دسترسی به همه چیز وجود ندارد.
مصرفکنندگان قبل از سرمایهگذاری، نیاز به مدرکی دارند که ثابت کند این دستگاه ارزش هزینه کردن را دارد. آنها میخواهند بدانند که این فناوری چگونه میتواند به طور ملموس، زندگی، کار یا آموزش آنها را بهبود بخشد.

نتیجهگیری
واقعیت مجازی در یک نقطه عطف تاریخی قرار دارد. هیجان عمومی برای این فناوری وجود دارد، اما بازار در حال بلوغ است و از فاز «تبلیغات» به فاز «کاربرد واقعی» منتقل میشود.
آینده واقعیت مجازی فراتر از بازی است. اگرچه گیمرها اولین کسانی بودند که این فناوری را پذیرفتند، اما رشد واقعی در بخشهای تجاری، آموزشی و سرگرمیهای پیشرفته رخ خواهد داد. ورود بازیگران بزرگی مانند اپل، باعث شده است که توسعهدهندگان و شرکتها به پتانسیلهای جدید این بازار فکر کنند.
برای رسیدن به پذیرش عمومی، صنعت واقعیت مجازی باید دو کار کلیدی انجام دهد: کاهش قیمت و افزایش کاربرد. این امر مستلزم سرمایهگذاری جدی در طراحی اپلیکیشن وی آر با تمرکز بر بهرهوری و برنامهنویسی واقعیت مجازی برای خلق تجربههای راحت و یکپارچه است. واقعیت مجازی هنوز به دنبال آن «برنامه کلیدی» است که همه را مجذوب خود کند، اما با توجه به سرعت پیشرفت و تنوع کاربرانی که اکنون جذب شدهاند، میتوان انتظار داشت که این برنامه کلیدی در آیندهای نزدیک ظهور کند و واقعیت مجازی را به یک بخش جداییناپذیر از زندگی روزمره ما تبدیل کند.
سوالات متداول
۱. آیا واقعیت مجازی فقط برای بازی است؟
خیر. در حالی که بازی (گیمینگ) یکی از اولین و محبوبترین کاربردهای واقعیت مجازی بوده است، این فناوری به سرعت در حال گسترش به حوزههای دیگر است. امروزه، واقعیت مجازی به طور فزایندهای در آموزش، شبیهسازیهای پزشکی، طراحی صنعتی، معماری، جلسات کاری از راه دور و حتی درمانهای روانشناختی استفاده میشود.
۲. چرا با وجود هیجان زیاد، مردم کمتر هدست واقعیت مجازی میخرند؟
دلایل اصلی این شکاف بین هیجان و خرید، شامل قیمت بالای هدستها، کاربردهای محدود در زندگی روزمره، و مسائل ارگونومی (مانند سنگینی هدست و احتمال سرگیجه) است. مردم منتظرند تا فناوری ارزانتر شود و یک «برنامه کلیدی» پیدا کنند که خرید آن را ضروری سازد.
۳. فراجهان (Metaverse) چه تفاوتی با واقعیت مجازی دارد؟
واقعیت مجازی (VR) یک فناوری است که شما را به یک محیط کاملاً دیجیتال میبرد (مانند یک بازی). فراجهان (Metaverse) یک مفهوم است که به یک شبکه از دنیاهای مجازی سهبعدی اشاره دارد که در آن افراد میتوانند با آواتارهای خود تعامل داشته باشند، کار کنند، خرید کنند و بازی کنند. واقعیت مجازی یکی از راههای دسترسی به فراجهان است، اما فراجهان میتواند از طریق دستگاههای دیگر مانند رایانههای شخصی و تلفنهای همراه نیز قابل دسترسی باشد.
۴. منظور از «برنامه کلیدی» (Killer App) در واقعیت مجازی چیست؟
«برنامه کلیدی» به یک نرمافزار یا کاربرد بسیار ضروری و جذاب گفته میشود که به تنهایی میتواند دلیل اصلی خرید یک دستگاه یا فناوری جدید توسط عموم مردم باشد. برای مثال، صفحه گسترده (Spreadsheet) برای رایانههای شخصی اولیه یک برنامه کلیدی بود. واقعیت مجازی هنوز به دنبال چنین برنامهای است که آن را از یک کالای لوکس به یک ابزار ضروری تبدیل کند.
۵. آیا واقعیت مجازی باعث سرگیجه میشود؟
بله، برخی از کاربران ممکن است هنگام استفاده از هدستهای واقعیت مجازی دچار سرگیجه یا حالت تهوع شوند. این پدیده که به آن «بیماری شبیهساز» گفته میشود، معمولاً به دلیل تأخیر بین حرکت فیزیکی کاربر و بهروزرسانی تصویر در هدست رخ میدهد. با این حال، پیشرفتها در سختافزار (مانند نرخ تازهسازی بالاتر) و برنامهنویسی واقعیت مجازی بهتر، این مشکل را به طور قابل توجهی کاهش داده است.
- ارسال دیدگاه
واقعیت مجازی: مفهومی قدیمی با لباسی نو